Mee met de Flying Focus de Noordzee over

Peter Paul van Voorst

Noordzee

03.03.2017

Herman IJsseling maakte op 19-jarige leeftijd zijn eerste fotovlucht. We staan in de hangar van Flying Focus bij Texel International Airport, waar Herman IJsseling, eigenaar en oprichter van luchtfotografiebedrijf Flying Focus enthousiast vertelt over zijn beginjaren met het bedrijf wat inmiddels al meer dan dertig jaar de Noordzee en het land eromheen van boven vastlegt.

 
MN1 p36-39 Zeevaart FF vliegtuig 5a klein
Bron: Peter Paul

Het begon allemaal tijdens een opdracht voor de Texelse Eigen Stoomboot Onderneming (TESO), waar IJsseling gevraagd was bij de aanleg van nieuwe faciliteiten de verschillende bouwfases vast te leggen. Voor de foto moest een veerpont aangemeerd liggen, dus ontstond er elke keer een halfuur vrije tijd tussen de aanlegmomenten. Het oog van IJsseling viel ondertussen op de kotters die de haven verlieten, de venijnige Noordzee op. In het vrije halfuur vloog hij naar een kotter die op het punt stond het ruime sop te kiezen, tegen de golven in en maakte daar een foto van. Op het moment dat deze foto werd opgemerkt door de grote maritieme bladen van het land, begon de telefoon bij Flying Focus te rinkelen.

Dubbele aandrijving

Sinds die dag heeft IJsseling honderden schepen, vuurtorens, natuurgebieden en steden op de gevoelige plaat vastgelegd. De echte bekendheid is echter te danken aan de sensationele foto’s van schepen in stormachtige omstandigheden. Om deze foto’s veilig te kunnen maken, is een aantal jaar geleden de tweemotorige ‘Heavy Duty’ Cessna Skymaster aangeschaft. Dit vliegtuig onderscheid zich door de dubbele aandrijving: een trekpropeller aan de voorzijde en een duwpropeller aan de achterzijde. Vooral in stormachtige omstandigheden zorgt dit ervoor dat bij uitval van één van de twee zescilinder boxermotoren er altijd veilig terug naar de kant gevlogen kan worden. Doordat de propellers allebei aangrijpen op een centrale as van het vliegtuig, hoeft de piloot bij uitval van één motor niet te corrigeren voor een links/rechts onbalans in het vliegtuig.

Bron: Flying Focus

Deze Heavy Duty Cessna is ook het vliegtuig waarmee wij op deze zonnige dag het luchtruim betreden. Na het aantrekken van een overlevingspak met twee noodzenders in de zakken en een speciaal zwemvest, neem ik plaats op het stoeltje achter de piloot. Dit omdat ik dan goed kan zien hoe IJsseling te werk gaat en vooral zodat hij alle ruimte heeft om te werk te gaan. Na ongeveer twintig minuten bereiken wij het schip en wordt er via de marifoon contact gezocht met de brug. Na ook het op de hoogte stellen van de luchtverkeersleiding dat er een fotovlucht op lage hoogte gaat plaatsvinden, zet de piloot de glijvlucht in.

Juiste combinatie

Vanaf het begin is duidelijk dat de piloot, een van de twaalf werkzaam voor Flying Focus, uiterst getraind en ingespeeld is op het fotovliegen rond schepen. Met enkele handgebaren maakt IJsseling duidelijk wat de gewenste hoogte en richting is en de piloot reproduceert dit naadloos door de tweemotorige Cessna langs het schip te vliegen. Vlak voor het fotomoment opent IJsseling het raampje en richt de professionele Canon camera, met GPS-tracker, naar het schip. Hij legt uit: “Het juiste moment om een foto te maken is heel erg kort. De windrichting en snelheid van het vliegtuig hebben hier een erg grote invloed op. Door de juiste combinatie te vinden, is het net mogelijk om een scherpe foto te maken waar toch mooie beweging vanaf straalt.”

MN1 p36-39 Zeevaart FF zeilboot foto3b klein
Bron: Flying Focus

Het contact met schepen zorgt zo nu en dan voor komische verhalen. Tijdens een opdracht om een Chinees schip te fotograferen, vroeg IJsseling de positiecoördinaten op. Het antwoord dat volgt van de Chinese bemanning: “My position is on the bridge, sir.” Na enkele pogingen om alsnog de juiste cijfers van de coördinaten door te krijgen, bleken deze ergens op het vasteland in Frankrijk te liggen. In de tijd waar AIS nog niet bestond, werd het een uitdaging om het schip te vinden.

Na een fotovlucht van ongeveer twintig minuten, het aanvliegen op verschillende perspectieven en hoogtes, wordt de luchtverkeersleiding ingelicht dat de normale hoogte weer aangehouden zal worden, terug naar Texel. Het voordeel aan deze locatie is de afstand naar de zeevaartroute, gasvelden, windmolenparken en boorplatformen. Daarnaast heeft Flying Focus hier een eigen thuis, de hangar, en kan IJsseling op elk moment gaan vliegen. Het ene moment vliegt IJsseling vooraf afgesproken opdrachten en het andere moment is het het sneller kloppende hart voor de pracht van een storm wat hem het luchtruim doet kiezen.

MN1 p36-39 Zeevaart FF Waddenzee foto2 klein
Bron: Flying Focus

Windkracht 10

Door de opwarming van de aarde krijgen we volgens klimaatwetenschappers zachtere winters, koelere zomers, meer extreme neerslag en meer stormen. Betreffende dat laatste punt doet IJsseling een opmerkelijke uitspraak: “Het mag wel weer eens een keer flink stormen.” Met enige regelmaat geeft het KNMI een stormwaarschuwing af voor windkracht 9. “In de praktijk gaat het dan om windkracht 8 met uitschieters tot windkracht 9. Windkracht 10 heb ik al tijden niet meer meegemaakt.”

Bij windkracht 9 kan IJsseling nog opstijgen en landen, bij sterkere wind moet de luchtfotograaf een fotovlucht om de piek van de storm heen plannen, door voor een storm op te stijgen, door vanaf andere luchthavens op te stijgen of door op andere luchthavens te landen. Er zit dan ook weer een grens aan wanneer IJsseling het luchtruim kiest: “Bij windkracht 11 of 12 zijn de onderste luchtlagen één met de woelende en opspattende zee, waardoor foto’s vaag zouden worden. Daardoor kunnen we bij windkracht 11 of 12 niet meer vliegen.”

Verandering

“Wanneer ik van Texel naar Het Kanaal vlieg, kom ik zes windparken tegen, en bij helder weer zie ik aan de horizon voor de Engelse kust nog eens tien windparken”, aldus IJsseling. “Vermenigvuldig dat met zo’n honderd windturbines per park, en je hebt antwoord op de vraag wat de grootste verandering op de Noordzee is geweest de afgelopen tien jaar.” Deze ontwikkeling levert IJsseling een hoop extra werk op, terwijl fotovluchten voor offshore olie- en gasprojecten juist minder voorkomen.

Een tweede trend die luchtfotograaf Herman IJsseling waarneemt is het langzamer varen (slow steaming) van vrachtschepen. “Voor de crisis stoomden schepen ondanks wat voor weersomstandigheden ook op volle kracht door om een slot aan de terminal te halen en op het vaarschema te blijven. Nu varen kapiteins heel berekenend, brandstofbesparing is steeds belangrijker.” Offshore wind, volle ankerplaatsen en rustig en zuinig varende zeeschepen – vanuit de lucht blijft geen maritieme trend ongezien.

Evenementen
Oktober 2017
Ma
Di
Wo
Do
Vr
Za
Zo
Evenementen Experiences Maritime Week Open dagen